Devlet ve idare
Arsamdan izinsiz yol geçirildi
Olay
Fikret ve dört kişinin arsalarının bir kısmından, kamulaştırma yapılmadan (yani kanundaki resmî alım süreci izlenmeden) 2012'de yol ya da elektrik hattı geçiriliyor. Arsa sahipleri inşaat yapamadıklarını, arsaların değer kaybettiğini söyleyip dava açıyor. Mahkeme el atılan kısmın bedelinin idarelerce ödenmesine ve bu kısımların tapusunun idarelere geçmesine karar veriyor; karar kesinleşiyor. Arsa sahipleri 'Kanundaki süreç izlenmedi, dava açmaya zorlandık' diyerek Anayasa Mahkemesine başvuruyor.
Bedel ödenmesine karar verildi; Anayasa Mahkemesi ne dedi?
- A)Başvuru incelenemez; bedele karar verildiği için zarar tamamen giderildi.
- B)İhlal yok; yol ve elektrik hattı kamu yararına, bedele de karar verildi.
- C)Adil yargılanma hakkı ihlal edildi; dava açmak zorunda kalmak tek başına ihlaldir.
- D)Mülkiyet hakkı ihlal edildi; kanuni süreç izlenmeden el atıldı, para ödense de ihlal var.
Mahkemenin kararını gör
Doğru cevap: D) Mülkiyet hakkı ihlal edildi; kanuni süreç izlenmeden el atıldı, para ödense de ihlal var.
Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve arsa sahiplerine birlikte 6.000 TL manevi tazminat verdi. Anayasaya göre kamulaştırma, gerçek karşılık peşin ödenerek ve kanundaki usulle yapılmalıdır. Kanuni süreç izlenmeden mülke el atmanın dayanağı yoktur; bu uygulama mal sahiplerini dava açmaya zorlar ve idareye kendi hukuka aykırı davranışından yararlanma imkânı verir. Maddi zarar karşılansa da ihlal ortadan kalkmaz.
Dayanak: AY m. 35, AY m. 46, AY m. 13
Karar: Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, E. 2017/30851, 16 Eylül 2020 · kararın tam metni