Devlet ve idare
Kaçma şüphesi yok ama ev hapsi verildi
Olay
Kaymakamlık açık alanlarda toplantı ve basın açıklamalarını yedi gün yasaklıyor. Bu sürede protesto için toplanan 50-60 kişilik grup uyarılara rağmen dağılmayınca polis müdahale ediyor; Deniz dahil 61 kişi gözaltına alınıyor. Savcılık tutuklama istiyor. Hâkim, suçun niteliğini ve olası cezayı gözetip Deniz'in sabit adresi olduğunu, kaçma şüphesi bulunmadığını yazarak tutuklamayı reddediyor; ama Deniz'e 'konutu terk etmeme' (ev hapsi) tedbiri veriyor. Tedbir bir ay yirmi bir gün sürüyor.
Ev hapsi Deniz'in özgürlüğünü ihlal etti mi?
- A)Hayır; ev hapsi sadece seyahati kısıtlar, özgürlüğe müdahale sayılmaz.
- B)Evet; hâkim kaçma şüphesi olmadığını kendisi yazmıştı, meşru bir amaç gösterilemedi.
- C)Hayır; suç şüphesi ve kanuni dayanak var, bu hafif tedbir için ayrıca sebep aranmaz.
- D)Evet; bu suç için kanunda hiçbir koşulda adli kontrol uygulanamaz.
Mahkemenin kararını gör
Doğru cevap: B) Evet; hâkim kaçma şüphesi olmadığını kendisi yazmıştı, meşru bir amaç gösterilemedi.
Anayasa Mahkemesi kişi özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi ve manevi tazminata hükmetti. Evden çıkmama tedbiri hareket özgürlüğünü seyahat yasağından çok daha ağır kısıtlar ve tutuklamanın alternatifidir. Bu yüzden tıpkı tutuklama gibi kaçma ya da delil karartma tehlikesi gibi meşru bir sebebe dayanmalıdır. Hâkim kararında Deniz'in kaçma şüphesi olmadığını açıkça yazmıştı; suç da kanunen tutuklama sebebi varsayılanlardan değildi.
Dayanak: AY m. 19/3, CMK m. 100, CMK m. 109/1, CMK m. 109/3-j
Karar: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, E. 2021/16161, 14 Şubat 2024 · kararın tam metni